بازخوانی پرونده ساختمانی که حدود ۷ سال نتوانست از مهندس ناظر پایانکار بگیرد ، شرح آنکه چرا در تخلفات مشابه توسط ناظرین شورای انتظامی نظام مهندسی آراء متفاوت صادر میکند

متن پیش روی برگردان فایل صوتی است که به همت گروه نگارش آماده و در اختیار شما قرار گرفته است.

مرجع حقوق مهندسی ایران همیار و همراه جامعه مهندسی ایران

در این جلسه ابتدا به نحوه گزارش نویسی در خصوص تغییر ابعاد و سطح اشغال ساختمان می­پردازیم اگر ابعاد ساختمان کوچکتر یا بزرگتر از سطح اشغال مندرج در پروانه ساختمانی باشد مهندس ناظر موظف است این تناقض در ابعاد را بموقع گزارش کند و موعد آن نیز در همان مرحله اولیه بازدید و در زمان کنترل حدود اربعه زمین است. برای درک بهتر از آثار و تبعات ناشی از عدم گزارش چنین مغایرتی (حتی کوچک شدن سطح اشغال) پرونده ای به شرح ذیل بازخوانی می­شود

بازخوانی پرونده محکومیت مهندس ناظر بعلت عدم گزارش تغییر ابعاد سطح اشغال ساختمان در موعد 

عدم تائید پایانکار ساختمان به مدت 7 سال توسط ناظر بعلت عدم استحکام نما که باعث ایجاد مشکلات شخصی شد

ساختمانی با اسکلت فلزی در منطقه ستارخان تهران در سال 83 – 84 پروانه ساختمانی می­گیرد. ناظر ساختمان نیز بصورت تک ناظر برای این کار در نظر گرفته می­شود. در حین اجرای فونداسیون، پیمانکار در جانمایی بیس پلیتها و هنگام پیاده سازی بر و کفِ ساختمان اشتباه می­کند بطوریکه فاصله مابین آنها را به مقدار 50 سانتی متر کمتر در نظر می­­گیرد و در نتیجه سطح اشغال ساختمان از آنچه که در جواز ساختمان موجود بود کمتر می­شود. (طول ساختمان از 20 متر به 19.5 متر کاهش می­یابد)

• عملیات ساختمانی تا مرحله سفتکاری پیش می­رود و مالک در این مرحله متوجه می­گردد که ساختمان در نمای ضلع شمالی 50 سانتی متر عقب نشینی دارد بنابراین تصمیم می­گیرد برای جبران کاستی سطح اشغال، از یک کنسول 50 سانتیمتری که با ضایعات حاصل از اجرای اسکلت فلزی در دسترس بود، استفاده نماید. ناظر ساختمان نیز طی بازدید، متوجه این موضوع شده و به مالک تذکر می­دهد با توجه به نیرویی که قرار است از طریق نماسازی به کنسول مورد نظر وارد آید این کنسول تحمل بار نما را نخواهد داشت بنابراین لازم است تا از طریق مهندس محاسب نسبت به تهیه نقشه کنسول اقدام نماید اما مالک بدون توجه به هشدار ناظر کنسول را ساخته و سقف آنرا با طاق ضربی می­پوشاند.

ناظر طی گزارش خلافداری مراتب را در همان مرحله سفتکاری به شهرداری منعکس می­نماید و در گزارش خود چنین شرح می دهد که “مالک به وسیله نبشی و سپری و اتصال آنها به سازه اصلی اقدام به ایجاد کنسول 50 سانتیمتری در ضلع شمالی ساختمان نموده است تا نمای شمالی ساختمان را بر روی آن اجرا کند لذا بعلت ضعیف بودن قطعات و اتصالات و استفاده از جوش ترانس، هیچ پیوستگی در بین نما و سازه اصلی وجود ندارد و استحکام نمای ساختمان، مورد تایید نیست و مالک میبایستی با مراجعه به مهندس محاسب نسبت به تهیه نقشه ­های محاسباتی برای کنسول فوق الذکر اقدام کرده و مطابق نقشه­ های تهیه شده، کنسول را اجرا نماید.”

• شهرداری نیز به استناد گزارش ناظر، اخطار و توقف عملیات ساختمانی را به مالک ابلاغ می­کند اما مالک به هر طریقی شده عملیات را ادامه داده و آنرا به پایان می­رساند. توجه شود که مهندس ناظر در گزارش خود دستور توقف عملیات را نمی­دهد. ناظر فقط در مرحله سفتکاری و نازک کاری دو مرتبه گزارش خلاف ارسال می­کند. در سال 87 مالک تمام استانداردها و تاییدات لازم برای دریافت پایانکار را می­گیرد و سپس به سراغ ناظر رفته و تقاضای تائید پایانکار می­کند. ناظر نیز با توجه به عدم استحکام نمای ساختمان از ارسال گزارش اتمام عملیات و تائید پایانکار خودداری می­نماید.

مالک با مراجعه به شهرداری موضوع را شرح داده و طلب مشورت می­کند. یکی از کارمندان شهرداری نیز مالک را راهنمایی می­کند تا در شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی علیه ناظر شکایت نماید. مالک در شکایت خود به شورای انتظامی شرح می­دهد که در طول احداث فونداسیون و پیش از بتن ریزی آن و همچنین در طول اجرای اسکلت و در زمان اجرای سقفها، مهندس ناظر هیچ گونه گزارشی مبنی بر اینکه طول ساختمان کمتر از مقدار واقعی می­باشد به شهرداری منعکس ننموده و خطای ابعادی پیمانکار را به مالک گوشزد نکرده و حال در مرحله سفتکاری و در حین اجرای نمای ساختمان، عدم استحکام آنرا تذکر داده است بنابراین این قصور از طرف ناظر می­باشد. شورای انتظامی طی جلسه ای ناظر را بعلت عدم گزارش در موعد، 6 ماه محروم از پروانه اشتغال مهندسی می­کند ولی گزارش عدم استحکام نما را از ناظر قبول می­نماید تا اینکه مالک برای استحکام نمای ساختمانی اقدامی انجام دهد.

با توجه به ایجاد این مشکل، اختلاف جدی بین ناظر و مالک بوجود می­آید ناظر از سر لجبازی برگ سبز پایانکار را تائید نمی­کند.

• مالک به هر طریقی حتی با پیشنهاد پرداخت وجه نقد به مقدار زیاد سعی می­کند رضایت ناظر را برای تائید پایانکار کسب کند اما ناظر به هیچ وجه راضی به اینکار نمی­شود مگر اینکه کنسول مورد نظر تخریب شده و عملیات طبق نقشه جدیدی که از مهندس محاسب اخذ می­گردد، اجرا شود.

مالک در سال 88 – 89 بعلت رفع اختلاف به کمیسیون حقوقی سازمان نظام مهندسی مراجعه می­نماید، در جلسه کمیسیون به ناظر پیشنهاد تعویض داده می­شود اما ناظر این پیشنهاد را هم قبول نمی­کند از طرفی از آنجا که قراردادی بین ناظر و مالک موجود نبود و کمسیون حقوقی به عنوان داور بین آنها معرفی نشده بود بنابراین امکان تعویض ناظر بدون رضایت ناظر وجود نداشت در نتیجه مالک را ملزم به اصلاح نمای ساختمان و جلب رضایت ناظر می­کنند.

• زمانی که مالک از طریق سازمان نظام مهندسی به نتیجه نمی­رسد تصمیم می­گیرد با مراجعه به وکیل در دادگاه عمومی علیه ناظر اقدام به طرح شکایت نماید. مالک در دادخواست خود همان دلایلی را که در شورای انتظامی بیان کرده بود ذکر کرده و اینچنین تقاضا می­کند «از آنجا که ناظر در موعد گزارش نداده است میبایست در جبران خسارت و اصلاح نما شریک باشد.» البته مالک ابتدا در شورای حل اختلاف به دنبال تایید استحکام از کارشناس بود اما همانطور که می­دانیم هیچ کارشناسی مسئولیت تائید استحکام بنا را به راحتی برعهده نمی­گیرد بنابراین مالک درخواست افزایش خواسته می­کند تا قسمتی از خسارت را به ناظر واگذار نماید به هر حال در سال 91 رای بدوی صادر می­شود و مبلغ خسارت 60 میلیون تومان براورد می­گردد. در کارشناسی یک نفره، ناظر 70 درصد تقصیر می­گیرد و 30 درصد هم قدرالسهم مالک می­شود. ناظر با مراجعه به اینجانب (مهندس میررضوی) طلب راهنمایی و مشورت می­کند در نتیجه پرونده با اعتراض ناظر به هیات کارشناسی سه نفره ارجاع می­شود.

در هیات کارشناسی سه نفره اینگونه از ناظر دفاع می­شود که: «تخلف مالک در حین اجرای کنسول و در زمان سفتکاری بوده و ناظر نیز به موقع گزارش تخلف آنرا منعکس کرده است بنابراین جرم ناظر برای اعلام کاهش سطح اشغال که میبایست در زمان اجرای فونداسیون ذکر می­کرد جرم انتظامی است اما فعل زیان بار که همان احداث کنسول غیر ایمن با پروفیل ضعیف می­باشد در مرحله سفتکاری رخ داده و بواسطه مالک اجرا شده است و ارتباطی با کاهش سطح اشغال ندارد». این لایحه دفاعیه بصورت حضوری نیز در دادگاه تجدید نظر تشریح شد تا قاضی مجاب شود ناظر را تبرئه کند که همینطور هم شد.

در ادامه مالک شکایت خود را در دیوان عدالت اداری مطرح کرد اما رای دیوان عدالت منطبق بر رای دادگاه تجدید نظر بود، در نتیجه مالک به لحاظ قضایی به بن بست رسید. مالک در سال 92 همچنان در پی التماس ناظر برای دریافت پایانکار بود از طرفی برای پرداخت وام بانکی مجبور شده بود تعدادی از واحدها را رهن کامل بدهد. ناظر نیز طی یک گزارش خلافدار به شهرداری اعلام می­کند که ساختمان ایمنی کافی نداشته و از لحاظ نما استحکام ندارد و لازم است واحدها از سکنه خالی گردد که شهرداری به این گزارش ترتیب اثر نمی­دهد.

هنگامیکه تمام راه ها بر مالک بسته شد تصمیم گرفت طی چند نوبت با تماس تلفنی ناظر را تهدید کند و یک شب بوسیله چاقو به سمت ناظر، هنگام سوار شدن به ماشینش حمله می­کند اما ناظر که خود ورزشکار بود چاقو را به طریقی از مالک گرفته و مالک را از ماشینش به بیرون پرت می­کند. ناظر میبایست بلافاصله با پلیس تماس می­گرفت و موضوع را صورتجلسه می­کرد اما از این کار خودداری می­نماید که این اشتباه از طرف ناظر باعث شد تاوان سنگینی بدهد.

نکته آموزشی که از این پرونده می­توان کسب کرد این است که اگر چنانچه تمام راه ها برای شخصی بسته شود مطمئنا به طرف مقابل آسیب می­رساند. ناظر در این پرونده به درخواست کمسیون حقوقی می­توانست تعویض شود تا مسئولیت از عهده ایشان سلب گردد. اقدام ناظر جدید نیز بستگی به شرافت و وجدان کاری خودش داشت در جلسات آینده به روشها و شرایط تعویض ناظر همچنین آثار و تبعات حقوقی تائید استحکام بنا شرح داده خواهد شد.

موضوع دیگر در این جلسه شکایت شهرداری از ناظر در شورای انتظامی است

بعنوان مثال، ناظری به علت جابجایی ستونها، حذف پارکینگ را در موعد گزارش نداده باشد. توجه شود که در چنین مواردی اگر چنانچه گزارش ناظر قبل از گزارش مامور بازدید شهرداری باشد، حتی اگر بعد از مرحله سفتکاری ارسال شود، این گزارش بعنوان گزارش در موعد تلقی گردیده و باعث تبرئه ناظر در شورای انتظامی خواهد شد. این رویه در کمیسیون ماده 100 نیز ملاک عمل است. از آنجا که دادخواست در مورد حذف پارکینگ مطرح می­شود و به ارسال بموقع گزارش توسط ناظر اشاره نمی­گردد بنابراین محرومیتی شامل حال ناظر نمی­شود. اما اگر مامور بازدید زودتر از ناظر، گزارش تخلف را در پرونده مالک ثبت کرده باشد در اینصورت گزارش ناظر بعد از مامور بازدید شهرداری، گزارش خارج از موعد بشمار می­آید.

گاهی مالک در دادخواست خود صراحتا به عدم گزارش در موعد ناظر اشاره می­نماید و ذکر می­کند که ناظر تخلف ساختمان را قبل از پوشش میلگردها توسط بتن گزارش نکرده است در این حالت اگر گزارش ناظر حتی قبل از گزارش مامور بازدید شهرداری باشد محکوم خواهد شد و حداقل 3 ماه محرومیت در پی خواهد داشت.

توجه به این نکته لازم است که چگونگی تنظیم دادخواست از اهمیت بالایی برخوردار است و نحوه نگارش آن می­تواند باعث محرومیت و بالعکس باعث تبرئه خوانده شود.