تاکید به مهندسان ناظر در توجه به آدرس واقعی ساختمان محل نظارتشان ، تاکید به مهندسان ناظر در توجه به نقشه های تاسیسات زیربنایی در حین خاکبرداری ، شرح رعایت موارد ایمنی درحین کار با دستگاه هوا برش ، توجه اکید به مهندسین تک ناظره و ناظر برق اماکن و ناظر آبفا به نکات حقوقی نظارت و همچنین شرح مختصری به وظایف مهندسین ناظر در شبکه خودکار باران

 

متن پیش روی برگردان فایل صوتی است که به همت گروه نگارش آماده و در اختیار شما قرار گرفته است.

مرجع حقوق مهندسی ایران همیار و همراه جامعه مهندسی ایران

موضوع اول این جلسه را با، بازخوانی پرونده ای در رابطه با توجه مهندسین ناظر به آدرس واقعی ساختمان محل نظارتشان شروع می کنیم. این پرونده را در سفر دوم از منظر و زاویه دیگری در قالب گزارش نویسی شرح داده بودیم. در این جلسه از جنبه دیگر آنرا بررسی میکنیم.

بازخوانی پرونده اول

این پرونده به استان البرز؛کرج و منطقه کیانشهر مربوط می‌شود که درحدود سالهای 91-90 اتفاق افتاد. مهندسین ناظر در کرج  بعد از مهر و امضا نمودن برگه تعهد، بایستی پروانه ساختمانی را نیز مهر و امضا کند( مانند زمان قدیم در تهران). کار نظارت ساختمانی، به یک مهندس ناظر ارجاع می‌شود و بعد از مهر و امضا کردن برگه تعهد و در زمان مهر و امضای جواز ساختمانی، مهندس ناظر از مالک میپرسد که آیا عملیات ساختمانی را شروع میکند یا خیر؟ مالک در پاسخش عنوان می‌کند که فعلاً با توجه به مشکلات مالی که دارد ، قصد شروع کار پروژه را ندارد. ناظر به مالک اصرار می‌کند که از  محل احداث ساختمان بازدید کند. قرار بر این می‌شود که دو روز بعد از امضای جواز ؛ از محل بازدید کنند. مالک ناظر را به کیانشهر  و به آدرس اشتباهی دیگری مثلاً کوچه هشتم پلاک 12 می‌برد. ناظر اظهار داشت که تابلوی کوچه و پلاک ساختمان را دیده بود؛ اما مالک روز قبل از بازدید، تابلوی کوچه را تغییر میدهد و تابلوی کوچه هشتم را کنده و به کوچه دیگری که پلاک 12 داشت چسبانده و ناظر را به آن آدرس جعلی میبرد و عنوان میکند که در این ساختمان مستاجر ساکن است و به مهندس ناظر یادآوری می‌کند که چون پول ندارد فعلاً قصد ساخت وساز نداشته و هر موقع شروع بکار بکند او را مطلع خواهد کرد. ناظر سه ماه بعد، با مالک تماس می‌گیرد و دوباره همان پاسخ را می‌شنود. شش ماه بعد نیز مالک میگوید فعلاً پول ندارد و باغی در شهرستان دارد که با فروش آن شروع بکار خواهد کرد. در حالیکه در آدرس واقعی در حال ساخت وساز بود. جالب آنکه شهرداری نیز چندین بار اخطاریه به مالک داده بود که ناظر گزارشات مرحله ای را ارسال کند، لیکن مالک اخطاریه‌ها را به ناظر تحویل نمی‌داد. ناظر هجده ماه بعد از صدور پروانه، باز با مالک تماس می‌گیرد و همان جواب همیشگی را می‌شنود. با این وجود ناظر تصمیم می‌گیرد که از ساختمان بازدید کند ولی نمی‌تواند آدرس را پیدا کند و در خیال خودش به حرف‌های مالک اعتماد می‌کند.24 ماه بعد از صدور جواز، شورای انتظامی نظام مهندسی استان البرز نامه‌ای به منزل مهندس ناظر ارسال و او را احضار می‌کند و به او می‌گوید که نظارتی در کیانشهر دارید که به کمیسون ماده100 ارجاع شده است. مالک سطح اشغال m 2+60% را بصورت 100%  اجرا کرده‌ و فیش عوارض نوسازی و تراکم را نیز پرداخت کرده است و بهره برداران ساکن شده‌اند و شما به عنوان ناظر هیچ گزارشی ارسال نکرده‌اید.

• مهندس ناظر با مالک تماس میگیرد که چرا شروع بکارش را اطلاع نداده است ؟ مگر قرار نبود که باغش را بفروشد بعد اقدام به ساختمان سازی کند؟ مالک هم به دروغ می‌گوید دو سه ماهی است که کارهایی را انجام داده است. بالاخره ناظر به آدرس واقعی رفته و مشاهده می‌کند که عملیات ساختمانی به اتمام رسیده است و گروهی هم در آن ساکن شده‌اند. با پرس و جو از همسایگان می‌فهمد که مالک 18 ماه قبل ،شروع بکار کرده است. در نهایت ناظر در شورای انتظامی با 9 ماه محرومیت مواجه می‌شود. و تعویض شده و متاسفانه ناظر دیگری به مالک پایانکار می‌دهد.

• موضوع بعدی در خصوص توجه ناظرین ، بخصوص ناظرین سازه ؛که اغلب هماهنگ کننده هم هستند؛ به نقشه‌های تاسیسات زیربنایی در حین خاکبرداری است. بسیاری از ناظرین به این موضوع اِشعار و آگاهی ندارند بنابراین موضوع را با بازخوانی یک پرونده آغاز می‌کنیم.

بازخوانی پرونده دوم

این پرونده مربوط به سال 83 در منطقه جنت آباد تهران است. ناظر مهندس عمران تک ناظره و متراژ جواز ساختمان صادر شده حدود m² 1100 بود. زمینی به شکل ذوزنقه که جنوب غربی آن مشرف به خیابانی بود که در آن پست برق زمینی قرار داشت. مالک می‌بایست به عمق 7 متر خاکبرداری انجام می‌داد. ناظر بدون توجه به این مسائل ،جواز شروع به کار را امضا می‌کند. سازنده که مالک زمین بود اقدام به عملیات خاکبرداری می‌کند در حین خاکبرداری و در عمق 6 متری، ناخن‌های باکت لودر به کابل برق فشار قوی برخورد کرده و آنرا پاره می‌کند که در اثر آن راننده لودر دچار برق گرفتگی شده و جانش را از دست می‌دهد. در دادسرای کیفری ناظر 20% و راننده لودر 30% و سازنده 50% تقصیر گرفتند.

توصیه ما به ناظرین تاسیسات برقی و تاسیسات مکانیکی  و؛ سازه که نظارت بر عملیات خاکبرداری بر عهده اش است و ناظرین هماهنگ کننده ، این است که وقتی علائم هشدار دهنده‌ای مانند پست برق در زمان تخریب و … را مشاهده کردند، به هیچ وجه مجوز شروع بکار را مهر و امضا نکنند و از مالک بخواهند که نقشه‌های زیر‌بنایی را تهیه و ارائه کنند در غیر اینصورت همه ناظرین درگیر خواهند شد بخصوص ناظرین سازه و تاسیسات برقی و هماهنگ کننده، که میبایست نقشه‌های زیربنایی را از مالک بخواهند.

بازخوانی پرونده سوم مربوط به پست برق در محل احداث ساختمان

در سال 86 مهندس میررضوی جواز ساختمانی را امضا کرده بودند ولی امضای شروع بکار را منوط به بازدید مجدد از ملک کردند. یک ساختمان کلنگی ؛یک طبقه ویلایی که در مجاورت آن ساختمان پست برق وجود داشت. مهندس ناظر  به مالک می‌گوید که این ساختمان پست برق فشار قوی است و عمق خاکبرداری 5 متر است و در صورت خاکبرداری، این امکان وجود دارد که  با کابل برق فشار قوی برخوردی اتفاق بیفتد و من شروع بکار نمی‌دهم. لطف کنید با مراجعه به اداره برق منطقه، نقشه تاسیسات زیربنایی را اخذ کنید تا بدانیم کابل برق فشارقوی از چه مسیر و چه عمقی عبور کرده است. مالک هم می‌گوید که کابل از خیابان عبور کرده است. ناظر میگوید ساختمان شما زیرزمین ندارد چه بسا ساختمان پست برق را قبل از ساختمان شما احداث کرده‌اند و مالک مخالفت کرده و اقدامی جهت تهیه نقشه‌ها انجام  نمیدهد. در نهایت مهندس میررضوی در گزارش مرحله‌ای به شهرداری اعلام می‌نماید که مالک تا زمانیکه نقشه‌های تاسیسات زیربنایی را از اداره برق منطقه تهیه نکند، حق شروع عملیات تخریب را ندارد و در نهایت به اختلاف رسیدند و کار به  تعویض ناظر کشیده شد.

موضوع بعدی  که بسیار مهم می باشد  نظارت و شرح رعایت موارد ایمنی در حین کار با دستگاه هوا‌برش است .این موضوع بسیار مهم است زیرا هم کپسول هوا و هم کپسول گاز و هم سرپیک خطر آفرین می باشند. کپسول هوا انفجارات بسیار عظیمی را در پی دارد که مرگ دسته جمعی را ایجاد می‌کند. انفجار کپسول هوا باعث می‌شود که از هر طرف، تا دو پلاک مجاور، شیشه‌ها خرد شده و عابرین پیاده یا ساکنین پلاک مجاور دچار موج گرفتگی ناشی از انفجار کپسول هوا ‌شوند. ناظرین باید در رابطه با کپسول هوابرش حتماً در دستور کار به مالک و پیمانکار و آهنگر و در گزارش مرحله‌ای به شهرداری تاکید کنند که: بر روی قسمت رزوه شده سر کپسول، در محل باز و بسته کردن مهره  و سرپیک نباید مواد روغنی و گازوییل؛ آغشته شده باشد که در اینصورت فی‌المجلس آتش‌سوزی و انفجار وحشتناک ایجاد شده و احتمال خسارات جانی بسیار زیاد است.

خطاب به ناظرین سازه بخصوص در مورد اسکلت فلزی که ورقها و تیرآهنها بایستی به وسیله دستگاه هوا برش بریده شوند:

اولین کاری که ناظرین باید انجام دهد این است که حتماً کپسولهای موجود هوا را چک کنند و در صورتیکه قسمت رزوه شده کپسولها، آغشته به روغن یا گازوئیل  باشند باید با ارسال گزارشات مربوطه به اداره کار و شهرداری و سازمان نظام مهندسی و ستاد بحران، کارگاه را تعطیل نمایند. حتی اگر بدنه کپسول روغنی یا گازوئیلی شده باشد نیز باید در گزارشات ذکر گردد و طی دستور کار کتبی و شفاهی به مالک و سازنده و … محافظت از کپسول در سایه و جلوگیری از روغنی و گازوئیلی شدن کپسول هوا را تذکر دهند.

نکته بعدی در رابطه با شیلنگ هوا است که از کپسول هوا به سرپیک وصل می‌شود و نباید روغنی باشد. گاهی طول شیلنگ هوا به بیش از 20 متر می‌رسد، اگر این شیلنگ به جایی یا گوشه تیزی گیر کند و یا به هر نحوی سوراخ یا پاره شود و اگر شیلنگ روغنی باشد یا در مجاورت آن روغن یا گازوئیل یا مواد سوختنی وجود داشته باشد، باز هم انفجار رخ خواهد داد. کار کردن با کپسول هوا مهارت می‌خواهد و نباید بخاطر کم کردن هزینه‌ها  کسی خودسرانه با کپسول هوا و دستگاه هوابرش کار بکند. چون در صورتیکه کپسول هوا منفجر گردد ناظر باید تا آخر عمر خسارت پرداخت کند. این مطالبی که بیان شد به منظور ترسانندن ناظرین بیان نشده است بلکه واقعیاتی است که بایستی به آن توجه ویژه داشت.

دومین موضوع در مورد حمل ونقل غیر اصولی کپسول هواست. در اینجا به شرح توضیحاتی از ویدوئی واقعی در این مورد می‌پردازیم:  دو نفر کپسول هوا را جابجا می‌کردند. نفر جلویی انتهای کپسول و نفر عقبی سر کپسول هوا را گرفته بود. کپسول هوای پر، که خیلی سنگین است در حین پیاده کردن از وانت به داخل گود، از ارتفاع یک متری سقوط و به تکه ای سنگ برخورد می‌کند و شیر کپسول هوا می‌شکند. با شکسته شدن شیر، کپسول هوا، چنان در هوا میچرخید که گویی بادکنکی پر از هوا را با دریچه باز رها کرده بودند. خوشبختانه منفجر نمی‌شود.

مهندس ناظر در دستور کار و گزارش ارسالی به شهرداری باید قید کند که حمل و نقل کپسول هوا بایستی به کمک کمربند انجام شود. اگر گزارشات ناظر درست و کامل باشد و اتفاقی هم پیش بیاید، تبرئه خواهد شد. ولی اگر گزارشات ناقص بوده و کلی گویی شده باشد مانند جمله: موارد ایمنی در کارگاه رعایت نمی‌شود؛ با این جملات کلی نه بازرس اداره کار و نه کارشناس رسمی دادگستری، ناظر را تبرئه نخواهند کرد.

ناظر باید در مورد کپسول هوا حتماً به مالک و سازنده دستور کار داده و به شهرداری و اداره کار گزارش ارسال نمایند و کارگاه را تعطیل کند تا مالک یا سازنده، مجری ذیصلاح ماهر ؛ استخدام کنند.

• موضوع بعدی در مورد توجه مهندسین تک ناظره و ناظر برق اماکن و آبفا به نکات حقوقی نظارت است که اغلب توجهی به آن ندارند. دو سال قبل سازمان نظام مهندسی استان تهران با اداره برق و سازمان آب ؛تفاهم نامه‌هایی به امضا رساندند مبنی بر اینکه در ساختمانهای تک ناظره ؛ یعنی جوازهای ساختمانی کمتر از m² 1500 ؛ نظام مهندسی یک ناظر از بین رشته‌های عمران یا معماری به منظور نظارت بر آن ساختمان، انتخاب کند که مسئولیت نظارت بر تاسیسات برقی و مکانیکی را هم داشته باشد. رشته معماری و عمران مانند برادران دوقلو بهم نزدیک هستند ولی رشته های تاسیسات مکانیکی و تاسیسات برقی ، جزء کارهایی هست که ناظرین عمران و معماری آگاهی چندانی بدان ندارند. بنابراین نظام مهندسی تصمیم مناسبی در این مورد اتخاذ کرد و آن اینکه همزمان با صدور جواز ساختمانی از سوی شهرداری، ناظر تک ناظره بایستی در گزارشات خود به شهرداری اعلام کند که: خواهشمندم مالک را موظف نمایید بمنظور نظارت بر تاسیسات مکانیکی از ناظر آبفا و نظارت بر تاسیسات برقی از ناظر برق اماکن استفاده کند که از طریق هماهنگی اداره برق و نظام مهندسی آن ناظرین را اختیار و انتخاب نماید.

حال سوال اینجاست که اگر مالک چنین کاری را انجام ندهد چه اتفاقی می‌افتد؟

اداره برق موقع پایانکار کنتور برق نخواهد داد و مالک را ملزم میکند که ناظر برق اماکن بیاورد و کلیه تاسیسات برقی مانند سیم کشی و چاه ارت و فیوز محافظ جان و… را کنترل کرده و تحویل کنتور برق را منوط به تاییدیه ناظر برق اماکن می‌کند. متقابلاً سازمان آب هم به هیچ وجه به مالک انشعاب جدید و کنتور آب جدید نداده و اورا ملزم به انتخاب کردن ناظر آبفا ،که همان ناظر تاسیسات مکانیکی است، بمنظور کنترل و تایید تاسیسات مکانیکی، می‌نماید. و اگر مالک تا آخرین روز عملیات ساختمانی، ناظر آبفا و ناظر برق اماکن اختیار نکند کلیه مسئولیت نظارت بر اجرای تاسیسات برقی و مکانیکی بر عهده ناظر تک ناظره خواهد بود.

پس در اینصورت ناظر چگونه باید مالک را مجاب کند تا ناظر آبفا و ناظر برق اماکن اختیار کند؟

اولین کار اینست که در همان مراحل تخریب و خاکبرداری دستور کار داده و رسید دریافت کنید و در گزارشات این مراحل  را نیز به شهرداری اعلام کنید. اگر مالک انجام نداد، عدم رعایت موارد ایمنی را ذکر کرده و کارگاه را تعطیل کنید. بایستی از ابزار قانونی و اختیارات ناظر استفاده کرده و با نامه دادن به بازرسی اداره کار سازنده و مالک را متنبه کنید.

• موضوع بعدی شرح مسئولیت ناظر برق اماکن و ناظر آبفا می باشد. سیستم ناظرین برق اماکن و آبفا برای ساختمانهای تک ناظره بطور خاص در شهر تهران دایر و جاری است. ناظرین برق اماکن بایستی به محض معرفی شدن، از ساختمان بازدید کرده و نقشه‌های امضا شده اصلی تاسیسات برقی را از مالک اخذ و مطابق با آن نظارت کنند. اگر نقشه‌ها ایراد فنی داشت، دستورکاری به مالک بدهند مبنی بر اینکه جهت رفع نواقص و اخذ تاییدیه اصلاحات، به مهندس طراح برق مراجعه کنند. بدلیل اینکه ناظر برق اماکن نمی‌تواند به شهرداری گزارش ارسال کند، لذا باید در موعد مقرر به مالک دستورکار کتبی داده و رسید دریافت نماید یا به تک ناظره که حکم هماهنگ کننده هم دارد، نامه داده و رسیددریافت کند. اگر خارج از موعد دستور کار دهد و دستور کارش قابلیت اجرا نداشته باشد، نهایتا کار به دادگاه و شکایت کشیده می شود. ناظر آبفا، همان ناظر تاسیسات مکانیکی با همان مسئولیتهاست. و باید مطابق نقشه‌های تاسیسات مکانیکی نظارت کند، ایرادات را در موعد مطرح کرده و دستور کار داده و رسید دریافت کند.

بازخوانی پرونده چهارم :

سازنده‌ای که مالک یک ساختمان 8 واحدی بود به شورای انتظامی استان تهران مراجعه نمود. با توجه به اینکه ناظر برق اماکن در مرحله سفتکاری معرفی شده است؛ از ناظر برق اماکن و تک ناظر شکایتی مطرح می‌کند، مبنی بر اینکه: ساختمان در مرحله نازک کاری است و از ناظر برق اماکن ،بمنظور گرفتن کنتور برق ، درخواست تاییدیه کرده است. وناظر برق نیز اعلام نموده که کلیه کلید و پریزهای برق و تمام روشنایی‌ها بایستی سیم ارت داشته باشند. مالک اظهار داشت که ناظر برق اماکن، در زمان تحویل واحدها به بهره برداران، از ساختمان بازدید بعمل آورده و دستور داده است که بایستی لوله‌های برق را تعویض نماید تا 4 رشته سیم از آن عبور کند و بهمین منظور مالک مجبور به شکافتن دیوارها شده است، که هزینه بسیار بالایی دارد.

به دلیل گزارش خارج از موعد در خصوص ایرادات موجود، شورای انتظامی برای ناظر برق اماکن 6 ماه محرومیت در نظر می‌گیرد. ناظر تک ناظره هم سه ماه محرومیت انتظامی گرفت چرا که این موضوع را در گزارشات خود به شهرداری اعلام نکرده بود و همچنین درخواست نکرده بود تا شهرداری؛ مالک را موظف کند تا ناظر برق اماکن را برای بازدید از ساختمانش بیاورد. بنابراین اگر ناظر برق اماکن دستور کاری به تاریخ زمان سفتکاری به مالک میداد و رسید دریافت میکرد در شورای انتظامی تبرئه می‌شد.مالک به این هم بسنده نکرد و بعد از کندن دیوار و تعویض لوله‌های برق، جهت شکایت از هر دو ناظر، به دادگاه عمومی مراجعه می‌کند مبنی بر اینکه خسارت و هزینه اضافی ناشی از عدم عنوان ایرادات در موعد مقرر را، ناظرین باید پرداخت کنند. پس از بررسی پرونده توسط کارشناس رسمی دادگستری ناظر برق اماکن 20% و ناظر تک ناظره 10% تقصیر گرفتند. در نهایت نتیجه‌ای حاصل نشد و ناظرین در دادن پایانکار از مالک گروکشی کردند و او شکایتش را پس گرفت. ناظرین آبفا نیز دقیقاً همانند ناظرین برق اماکن بایستی در دادن دستور کار و مکاتبات مربوطه در موعد،  دقت کافی به عمل آورند و بابت مکاتبات از مالک و تک ناظره رسید اخذ کنند.

موضوع بعدی در مورد شبکه خودکار باران است

• شبکه خودکار باران برای ساختمانهایی که 5 طبقه، روی طبقه همکف وجود دارد، اجرا می‌گردد و از 5 طبقه بیشتر روی طبقه همکف اعلام حریق و اطفاء حریق وجود دارد که تاییدات آتشنشانی بایستی اخذ گردد. این ساختمانها معمولا 4 ناظره هستند و در ضمن علاوه بر استاندارد آتشنشانی، ناظر تاسیسات مکانیکی باید اطفاء حریق را تایید کند. ناظر تاسیسات برقی هم اعلام حریق را تایید می‌کند. داستان شبکه خودکار باران برای ساختمانهایی است که 5 طبقه روی طبقه همکف وجود دارد. بین مبحث 17مقررات ملی ساختمان و ظوابط شهرسازی، اختلاف نظری وجود دارد. ضوابط شهرسازی در ساختمانهایی که 6 طبقه روی همکف و مقررات ملی 5 طبقه روی همکف باشد؛ استاندارد آتشنشانی را الزامی می‌داند و شهرداری برای اینکه این مغایرت را حل کند، از آنجایکه طراحان تاسیسات مکانیکی، نقشه‌های اطفاء حریق و طراحان تاسیسات برقی، نقشه‌های اعلام حریق را ترسیم نمی‌کنند و ارائه نمی‌دهند، شهرداری در داخل پروانه ساختمانی، شبکه خودکار باران را ذکر کرده است و بازدید هم نمی‌کند و اگر مهندس ناظر تک ناظره در گزارش خود اعلام کند که شبکه خودکار باران اجرا شده است، شهرداری هم می‌پذیرد.

حال اگر ناظر آبفا یا ناظر برق اماکن هستید باید کپی پروانه ساختمانی را داشته باشید و ناظر برق اماکن ،باید اعلام حریق شبکه خودکار باران، و ناظر آبفا  نیز باید اطفاء حریق شبکه خودکار باران را کنترل و تایید کند. در صورتیکه شبکه خودکار باران ، بصورت ناقص و یا کلاً اجرا نشود و ناظرین برق اماکن و آبفا تایید نکنند ولی تک ناظره تایید کند، عمده تقصیرات بر عهده تک ناظره خواهد بود.

شبکه خودکار باران و اطفاء حریق از نظر فنی تفاوت کوچکی دارند. در اطفاء حریق، باید در پاگردها، لوله شیر آتشنشانی  و فایر باکس وجود داشته باشد اما در شبکه خودکار باران در پاگردها، فایر باکس وجود ندارد.

 همچنین در پارکینگها و بالای هر کدام از ماشینها باید خاموش کن اطفاء حریق نصب گردد و منبع آبی در پشت بام گذاشته شود. در صورتیکه بجای منبع آب از شبکه آب شهری استفاده شود، استاندارد رعایت نشده و ناظر نبایستی آنرا تایید کند.